أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

211

قانون ( فارسى )

اگر بدن پاك از مواد باشد و خلط رمدآور از رگها ناشى و از جنس خون غليظ باشد ، به‌ويژه در مرحلهء نهايى رمد ، به حمام رفتن كه خلط را رقيق مىكند و شراب ناب و سره خوردن - كه خلط را برانگيزد - هر دو مفيدند . حمام رفتن بعد از پاكسازى بدن بهترين علاج رمد است ؛ به‌ويژه اگر درد از كمادها تسكين يافته باشد . بايد هميشه بالش بيمار چشم درد ، بلند باشد و نگذارند كه پست باشد . روغن بر سر ماليدن بسيار بد است . چكانيدن روغن در گوش حتى اگر روغن گل باشد ، بسيار بد است و ممكن است رمد را چنان تقويت كند كه لايه‌هاى چشم را در تنگنا گذارد . اگر ماده در يكى از اعضا پنهان است ، بايد ماده را از آن عضو بيرون راند و به سوى طرف مخالف هدايت كنند ، خواه اين عمل از رگ زدن ، يا حقنه و غيره باشد . گاهى زدن شريان سباتى ( قيفال ) رمد را خاتمه نمىدهد و ممكن است نياز به زدن شريان گيجگاه يا شريان پشت گوش باشد . تا راهى را كه ماده از آن مىآيد قطع كند . اين در حالى است كه ماده از شريانات خارجى به سوى چشم آيد . براى بركشيدن يكى از اين شريانات خارجى بايد اول سر بيمار را تراشيد و نگاه كرد كه كدام از اين رگهاى كوچك از بقيه بزرگتر و تپنده‌تر و گرمتر است ، آن را قطع كرد و كاملا ريشه‌كن نمود . بايد دقت كرد كه فقط كوچكها را زد و از بزرگها پرهيز كرد . يا رگ بالاى گيجگاه زده مىشود . بايد رگ را اول بست و بعدا زد ، و چنان‌كه گفتيم بزرگتر در ميان كوچكها و گرمترش را زد . بايد قبل از زدن رگ با نخى ابريشمى عقب رگ را تند پيچيد و مدتى نگه داشت و بعدا زد . هرگاه بوى گند داد مىتوان پيچش را باز كرد . اين نوع رگ زدن براى رگ بزرگتر بود ، ليكن اگر رگهاى كوچك را بزنى ! همين بس است كه نشتر بزنى و خونى كه در آن است بيرون جهد . بادكش بر فرورفتگى چشم ( نقرة ) و زالو بر پيشانى نافع مىباشد . و اگر بهرهء كافى نداد از جانب ريزشگاه و از پيشانى بايد رگ زد . ليكن بادكش بر فرورفتگى چشم بسيار نافع است . اگر بيمارى به درازا كشيد ، شيافى را كه مس و زاج سوزنده در آن است به كار ببر ! شايد الوا به چشم كشيدن درد را بر طرف سازد . اگر رمد دوام يافت و معالجه‌پذير نبود ، بدان كه در لايه‌هاى چشم مادهء بدخيم هست كه غذاى وارد به چشم را فاسد مىكند . شياف توتياى شسته با نرم‌كننده‌هايى از قبيل سفيداب ، جوش كورهء طلايى شسته ، نشاسته ، كمى صمغ بر چشم نهند . شايد نياز باشد كه داغ بر آهيانه گذارى كه ريزش ماده را منع كند ؛ كه ممكن است ريزش مداوم از راه آهيانه به چشم باشد . اگر ماده از حجابهاى داخل باشد ، علاج سخت است . بايد بر پاك‌سازيهاى قوى اعتماد كنى و مقوّيات سر از ضمادهاى شناخته مانند ضماد سنبل و گل و اقاقيا با آب گشنيز سبز يا خشك با كمى زعفران برجاى درد گذارى و يك ساعت يا دو ساعت بماند و بعدا بردارى ! گاهى بايد مواد لزج پوشنده گذاشت و گاهى داروهايى كه مواد تند را تعديل مىكنند - كه شير از آن جمله است - به كار